Blog

Kako je engleska reč “book” nastala od reči “bukvalno” | Blog

Da li ste se ikad zapitali šta znači reč bukvalno? Odnosno da li znate etimologiju ove reči? Verujem da većina razume njeno upotrebno značenje ali ne zna šta ona doslovno znači!? Pa to i znači, doslovno. Pitaće neko: „A na kom jeziku?“. Pa na srpskom tj. reč vodi poreklo iz starosrpskog ili ako vam je tako lakše iz staroslovenskog jezika.

Foto: Reč “book” na engleskom ima svoje korene u reči “bukvalno” / Kourosh Qaffari


Ovo nas navodi na zaključak, da ako su ove reči sinonimi, onda su reči bukva i slovo takođe sinonimi. I zaista to je istina, danas u nekim slovenskim jezicima kao što je ruski, bugarski, makedonski… ova reč je i dalje u upotrebi. Ali reči bukva i slovo nemaju samo doslovno (bukvalno) značenje već znače i reč, pismo, pisanije, knjiga itd. Na primer „Slovo ljubve“ (Reč o ljubavi) despota Stefana Lazarevića u naslovu ima reč slovo a predsavlja reč a ustvari je to pismo poslanica tj. proza u stihu. Nas sada zanima reč bukva a slovo ćemo ostaviti po strani. Dakle bukva je drugi naziv za knjigu! Ne verujete? Ako je deminutiv od reči knjiga knjižica, onda deminutiv reči bukva mora biti bukvica. Da li ste čuli npr. za zdravstvenu knjižicu? A za vojnu bukvicu? Ova reč je bila u zvaničnoj upotrebi do kraja drugog svetskog rata a do danas se zadržala u narodnom govoru. Dakle ako postoji deminutiv bukvica on je morao da nastane od reči bukva. I zaista vojna bukvica je bila mala knjiga sa podacima o vojniku. Zato, kada se drži pridika nekom, kod nas se kaže: “očitaću ti bukvicu“ ili „očitaću ti oče naš“. Ovo jasno asocira na to da ovaj izraz potiče od toga da su se nekada iz knjige, zakonika, biblije i sl. ljudima čitale norme dozvoljenog ponašanja i delovanja. Ali tu se priča ne završava, i dan danas udžbenik iz koga deca uče da čitaju i pišu se zove bukvar, prevod na savremeni srpski jezik bi verovatno bio slovar ili slovarika. A đak koji polazi u školu se naziva bukvarac.Naše pismo se naziva azbuka a nekada je nazivano i bukvica. Naziv azbuka potiče od spajanja staroslovenskog naziva dva početna slova pisma, az i buki. Ovo buki je ime za slovo b a buki dolazi od staroslovenske reči buk što znači bukva, listopadno drvo. I danas se u zapadnoslovenskim i istočnoslovenskim jezicima, bugarskom i makedonskom jeziku bukva kaže buk. Ovo su samo jezičke i gramatičke permutacije iste reči za dva osnovna pojma, drveta i pisane reči.

Zašto je bukva vezana za pismenost? Razlog tome, ukratko, je najverovatnije taj što bukva, i kao staro drvo, ima glatku koru po koj može da se urezivanjem piše, postoje i druge tvrdnje ali ova je najodrživija.
I evo zatvorismo krug. Većina vas koji čitate ovo, a znate engleski jezik, do sada je sigurno „pala na pamet“ engleska reč book („buk“) koja isto znači knjiga. Neko je morao od nekog da uzme ovaj izraz! I eto nas u „uskom grlu“, ko je prvi „guknuo“: „buk“?
Englezi znaju da je ova reč uvežena iz drugog jezika i oni kažu sledeće:

„Staroengleski boc „knjiga, pisanje, pisani dokument“ se generalno (uprkos fonetskim poteškoćama) odnosio na protogermanski bōk(ō)-, od bokiz „bukva“, pojam je ploča od bukovog drveta na kojima su bile ispisane rune; ali može biti od samog drveta (ljudi i dalje urezuju inicijale u njima).“
Online Etymology Dictionary

Nismo definisali zašto se bukva zove bukva? Poznato je u srpskom, i drugim slovenskim jezicima, reč buk označava nešto što pravi buku. Pa tako imamo da vodopadi, izvori , potoci i sl. nose naziv Buk. Drvo u šumi sa svojem lišćem pravi buku tj. šum odakle i reč šuma odnsno bukva. Ovo je najverovatniji razlog.
Uspevanje bukve kao biljke može takođe ukazati na poreklo ovog pojma. Naime opšte je poznato da severna i centralna Evropa nisu bili, u daljoj prošlosti, naročito pogdan teren za živog čoveka, faune, flore pa tako ni bukve, zbog surove klime. Bukva je uspevala na Balkanu (Helmu) i nešto manje istočno ka Crnom moru. U prilog tome ide i postojanje balkanske vrste bukve tj. Mezijske bukve (Fagus moesiaca). Mezijska bukva je dobila ime po latinskom terminu Mezija koji se odnosio na teritoriju današnje Srbije i Bugarske. Teritorija Srbije je do sredine 19. veka bila gusto obrasla bukovom i hrastovom šumom, otud i dolazi termin Šumadija.

Bukva i buk su korišteni kao koreni reči po kome su nazvani mnogi, pre svega geografski, pojmovi u slovenskim zemljama i narodima. Neki od tih su:

  1. Bukvica (biljka, naselje u R. srpskoj);
  2. Bukulja (planina);
  3. Bukovičk-a/o/i (banja, brdo, polje, dol – mesta u Srbiji);
  4. Bukovica (naselja kod Kruševca, Kraljeva, Valjeva Rožaja, Ivanjice, Šavnik, Pljevlja; oblast u Dalmaciji);
  5. Buković (naselje kod Benkovca, Saraja u Makedoniji);
  6. Bukovo
  • Srbija (manastir i naselje kod Negotina);
  • Makedonija (manastir i naselje kod Bitolja);
  • Bugarska (naselja kod Blagojevgrada, Plovdiva, Soljana);
  • Hrvatska (Bukova), naselje
  • BiH (Bukva), naselje, (Bukve), naselje, (Bukov Do), naselje
  • Rusija ( naselja u okrugu Vologda (dva mesta), Ivanovo, Donji Arhiz, Moskve, Riazan, Smolensk, Jaroslavlja );
  • Ukrajina (Bukov,ukr. Bukіv), naselje; (Buki), četri naselja;
  • Belorusija (Buki), dva naselja
  • Poljska (Bukow) – (naselja kod Ščećin, Bartošice, Gornja Šlezija, Rajgrod, Čuhov, Lipnica, Sirakovice, Stari Targ, Polanov, Riman (nem. Buchwald), Tihovo, Čuhovskie, Duže, Polanovskie); jezero, naselje i manastir kod Darlova, naselje i jezero kod mesta Čopa,
  • Grčka, Bukovo ili Bukovil a danas Oksija je selo kod mesta Buk (danas preimenovano u Paranesti);
  • Češka (Bukov), dva naselja, (Buková), naselje, (Nová Buková), naselje, (Buk), naselje
  • Slovačka (Buková), naselje
  • Nemačka (Nojbukov (nem. Neubukow)), grad u Nemačkoj; Alt Bukov (nem. Alt Bukow), Meklenburg – Zapadna Pomerija;
    A tu su i neka od mnogobrojnih prezimena: Bukvić, Bukvarić, Bukarić, Bukarica, Bukačić, Bukovički, Bukovica, Bukovski…

Ako znamo da je današnja Nemačka prostor u kom se susretao slovenski i germanski svet, reč buk je mogla doći iz nemačkog i proširiti se na ostatak evrope ili je došla iz slovenskog jezika i preko Nemačke se proširila na zapadne narode!

Da! Vidimo da ima pojmova i toponima i u Nemačkoj ali manje. Pa ovo nije u suprotosti slovenskoj teoriji jer na teritoriji Nemačke su živeli Sloveni, i danas žive npr. Lužički Srbi, ali većina njih germanizovana. Vidimo da što se ide dublje u slovenske teritorije broj ovih toponima i pojmova raste! Zdrava logika nalaže da ako je termin germanski tu bi ga bilo najviše a onda bi se kocentracija smanjivala odaljavanjem od izvora!?

Nelogično je da je reč uvežena iz germanskog pored ovoliko slučajeva permutacija suglasničkog minimuma BK odnosno BKV u svim slovenskim jezicima. Kolkiko god da je stara tuđica ne može se ovako duboko ukoreniti u sve jezike ovih naroda. Uzmite koju god da želite tuđicu i videćete da ona ima ograničeno prožimanje u jeziku? Samo se setite zašto Slovenski narodi Germane nazivaju Nemcima?!

Autor: Slobodan Nedeljić

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

NAJČITANIJE

Poželjno kopiranje i uzimanje sadržaja bez dozvole

Za sve informacije pišite nam na

office[at]i1info.net

Copyright © 2015 Flex Mag Theme. Theme by MVP Themes, powered by Wordpress.

To Top